Schrijvers die ‘naast’ gebruiken zitten er vaak naast

Ernaast met naast [bij samentrekkingen is ‘en’ duidelijker en veiliger]

Meestal gaat het goed. Bijvoorbeeld wanneer je ‘naast’ gebruikt in zinnen als ‘Ik woon naast de Dom’. ‘Naast’ is in deze zin een voorzetsel, en ‘naast de Dom’ een bijwoordelijke bepaling van plaats. ‘Ernaast’ kom je ook vaak tegen; ‘De Dom? Ik woon ernaast.’ ‘Ernaast’ is dan een voornaamwoordelijk bijwoord, ‘naast’ geeft de plaats aan, ‘er’ verwijst in dit geval naar ‘de Dom’.

Dom - foto Utrecht promotie

De Dom in Utrecht (foto Utrecht Promotie)

Als je ‘naast’ niet-letterlijk gebruikt, maar om onderdelen van een opsomming te benadrukken, gaat het vaak mis. ‘Naast fietsen houd ik van wandelen.’ Je voelt precies wat de auteur of spreker bedoelt. Je leest of hoort ‘naast’ en weet ‘er komt nu iets dat gelijk is aan iets anders’. Het verbindend element is een werkwoord, in dit geval ‘houden’. Dus de spreker of schrijver houdt van het een én van het ander en wil beide onderdelen benadrukken. Dus kiest hij voor een samentrekking.  Maar dan moeten beide delen wel dezelfde basis hebben, anders krijg je een foutieve samentrekking. In dit voorbeeld is die gedeelde basis het werkwoord ‘houden’. Als je ‘naast wilt gebruiken, wordt de zin ‘Naast van fietsen houd ik van wandelen’. Het simpele woordje ‘van’ lost het probleem van de foutieve samentrekking op. Maar ‘Ik houd van fietsen en wandelen’ is veel fraaier. Wil je de beide onderdelen meer nadruk geven dan is ‘Ik houd van fietsen én van wandelen’ een oplossing.

Kortom: kijk uit met ‘naast’ als je samentrekking maakt. Voor je het weet zit je ernaast en heb je een foute samentrekking gemaakt. Nog een paar voorbeelden.

> ‘Het bijzondere was dat DNB al in 1977 stelde dat bankbiljetten naast betrouwbaar, eigentijds en echt Nederlands ook enige vrolijkheid moesten uitstralen.’ [Collect, PostNL,zomer 2018]

Hier voel je de ontsporing goed. Je snapt de bedoeling maar voelt dat de zin ontspoort. Als ‘uitstralen’ de gedeelde basis is, dan moet er staan ‘betrouwbaarheid’ en ‘eigentijdsheid’. Maar deze oplossing voelt veel natuurlijker: ‘Het bijzondere was dat DNB al in 1977 stelde dat bankbiljetten betrouwbaar, eigentijds, echt Nederlands én vrolijk moesten zijn.’ Dichter bij het origineel blijf je met het minder fraaie ‘Het bijzondere was dat DNB al in 1977 stelde dat bankbiljetten betrouwbaar, eigentijds en echt Nederlands moesten zijn en vrolijkheid moesten uitstralen.’

> ‘Naast het ontwikkelen van communicatieplannen zal 4FS ook verantwoordelijk zijn voor een deel van het projectmanagement van de projecten.’ [site van een communicatiebureau]

‘Verantwoordelijk zijn voor’ is hier het gedeelde werkwoord, maar de samentrekking ontspoort omdat ‘voor’ ontbreekt in het begin van de zin. ‘4FS wordt verantwoordelijk voor het ontwikkelen van communicatieplannen en een deel van het projectmanagement van de projecten.’

Nog eentje dan. Een moeilijke!

> ‘Naast de financiële voordelen werkt het KNGF aan een duurzame relatie met Interpolis om uw belangen te behartigen.’

Werken aan financiële voordelen klinkt niet heel logisch, financiële voordelen bied je. Dus is hier de versie ‘Het KNGF biedt financiële voordelen en werkt aan een duurzame relatie met Interpolis om uw belangen te behartigen’ veel beter.

Voor de liefhebbers: Onze Taal over samentrekkingen.

 

 

 

 

 

 

Hemingway en de helm – laag in calorieën

Hemingway, een naam met karakter

Geweldige naam voor je onderneming: Hemingway. Een naam met karakter. Hemingway Professional Governance heeft de H in een prachtig schildje gezet en dat ziet er met het fraai gespatieerde H E M I N G W A Y lekker classy uit. Well done. Maar als je de naam van deze geweldige schrijver leent, moeten je teksten ook kloppen. ‘Wie kent persoonlijk meer dan 2500 commissarissen, waarvan 40% vrouw?’ Dat moet ‘van wie’ zijn, ‘waarvan’ gebruik je voor dingen. En ‘…die zich willen verrijken met inzichten op eigentijdse toezicht…’ is vast gewoon een slordigheidje; die -e na Hemingway Professional Governance in het FDeigentijdse hoort er niet. De laatste bullet van deze paginagrote advertentie in FD – het mag wat kosten – luidt ‘Voor opdrachtgevers die… graag vrouwen op de shortlist aantreffen omdat ze beschikbaar zijn.’ Pardon?

Helm met functieknop

Dan nu de helm. Ik heb een nieuwe fietshelm. Na 19 jaar mocht dat wel eens. Het is een KASK geworden en daar rijden de jongens van SKY ook mee. Zie me gaan! In de onvermijdelijke veeltalige gebruiksaanwijzing vond ik de volgende geweldige zin: ‘Zet de helm op uw hoofd door de functieknop aan de achterkant te verdraaien…’ Ik heb het geprobeerd, linksom, rechtsom, maar die helm bleef gewoon liggen waar hij lag. Hilarisch toch? Sowieso dat een helm een functieknop heeft – het is een draaischijfje waarmee je ‘m strakker of losser zet – het lijkt wel de iDrive van BMW, en dat je de helm op je hoofd krijgt door op die knop te draaien. Dit weekend eens kijken of ik er inderdaad tien kilometer per uur harder mee ga, zoals de verkoopster bij De Haan Wielersport, de allerallerbeste fietsenzaak van de hele wereld, me heeft KASK fietshelmbeloofd.

Mag ik tot slot opmerken dat ik de claim Spa Fruit is ‘laag in calorieën’ voorlopig rangschik onder de noemer ‘gelul van een dronken aardbei’? Ik doe het gewoon.

 

Privacyverklaring

Privacyverklaring Dolf Weverink Copy & Consult / Het nieuwe schrijven

www.hetnieuweschrijven.nu | Bovenkerkerkade 29 D | 1185 CR Amstelveen | +31 (6)53355294 | dolf@weverink.nl

Persoonsgegevens die wij verwerken
Dolf Weverink Copy & Consult verwerkt je persoonsgegevens doordat je gebruik maakt van onze diensten en/of omdat je deze gegevens zelf aan ons verstrekt. Het gaat om voor- en achternaam, adres, telefoonnummer, e-mailadres plus gegevens die je verstrekt in correspondentie en telefonisch.

 

Privacy

Bijzondere en/of gevoelige persoonsgegevens die wij verwerken
Onze website en/of dienst heeft niet de intentie gegevens te verzamelen over websitebezoekers die jonger zijn dan 16 jaar, tenzij ze toestemming hebben van ouders of voogd. Maar we kunnen niet controleren of een bezoeker ouder dan 16 is. Wij raden ouders dan ook aan betrokken te zijn bij de online activiteiten van hun kinderen, om zo te voorkomen dat er gegevens over kinderen verzameld worden zonder ouderlijke toestemming. Als je ervan overtuigd bent dat wij zonder die toestemming persoonlijke gegevens hebben verzameld over een minderjarige, neem dan contact met ons op via dolf@weverink.nl, dan verwijderen wij deze informatie.

Met welk doel en op basis van welke grondslag wij persoonsgegevens verwerken
Dolf Weverink Copy & Consult verwerkt jouw persoonsgegevens voor de volgende doelen: sturen van onze nieuwsbrief (wanneer je ons daarvoor toestemming hebt gegeven) en om je te kunnen bellen of e-mailen wanneer dit nodig is om onze dienstverlening uit te kunnen voeren

Geautomatiseerde besluitvorming
Dolf Weverink Copy & Consult neemt niet op basis van geautomatiseerde verwerkingen besluiten over zaken die (aanzienlijke) gevolgen kunnen hebben voor personen.

Hoe lang we persoonsgegevens bewaren
Dolf Weverink Copy & Consult bewaart je persoonsgegevens niet langer dan strikt nodig is om de doelen te realiseren waarvoor je gegevens worden verzameld.

Delen van persoonsgegevens met derden
Dolf Weverink Copy & Consult verstrekt uitsluitend en alleen gegevens aan derden als dit nodig is voor de uitvoering van onze overeenkomst met jou of om te voldoen aan een wettelijke verplichting.

Cookies, of vergelijkbare technieken, die wij gebruiken
Dolf Weverink Copy & Consult gebruikt alleen technische en functionele cookies. En analytische cookies die geen inbreuk maken op je privacy. Een cookie is een klein tekstbestand dat bij het eerste bezoek aan deze website wordt opgeslagen op jouw computer, tablet of smartphone. De cookies die wij gebruiken zorgen ervoor dat de website goed werkt en gemakkelijk te gebruiken is; ze onthouden bijvoorbeeld jouw voorkeursinstellingen. Ook kunnen wij hiermee onze website optimaliseren. Je kunt je afmelden voor cookies door je internetbrowser zo in te stellen dat deze geen cookies meer opslaat. Daarnaast kun je ook alle informatie die eerder is opgeslagen via de instellingen van je browser verwijderen.

Gegevens inzien, aanpassen of verwijderen
Je hebt het recht om je persoonsgegevens in te zien, te corrigeren of te verwijderen. Daarnaast heb je het recht om je eventuele toestemming voor de gegevensverwerking in te trekken of bezwaar te maken tegen de verwerking van jouw persoonsgegevens door Dolf Weverink Copy & Consult en heb je het recht op gegevensoverdraagbaarheid. Dat betekent dat je bij ons een verzoek kunt indienen om de persoonsgegevens van jou waarover wij beschikken in een computerbestand naar jou of een ander, door jou genoemde organisatie, te sturen.

Je kunt een verzoek tot inzage, correctie, verwijdering, gegevensoverdraging van je persoonsgegevens of verzoek tot intrekking van je toestemming of bezwaar op de verwerking van jouw persoonsgegevens sturen naar dolf@weverink.nl

Om er zeker van te zijn dat het verzoek tot inzage door jou is gedaan, vragen wij jou een kopie van je identiteitsbewijs met het verzoek mee te sturen. Maak in deze kopie je pasfoto, MRZ (machine readable zone, de strook met nummers onderaan het paspoort), paspoortnummer en Burgerservicenummer (BSN) zwart. Dit ter bescherming van je privacy. We reageren zo snel mogelijk, maar binnen vier weken, op jouw verzoek.

Dolf Weverink Copy & Consult wijst je erop dat je de mogelijkheid hebt om een klacht in te dienen bij de nationale toezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat kan via de volgende link: https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/contact-met-de-autoriteit-persoonsgegevens/tip-ons

Hoe wij persoonsgegevens beveiligen
Dolf Weverink Copy & Consult neemt de bescherming van jouw gegevens serieus en neemt passende maatregelen om misbruik, verlies, onbevoegde toegang, ongewenste openbaarmaking en ongeoorloofde wijziging tegen te gaan. Als jij het idee hebt dat jouw gegevens toch niet goed beveiligd zijn of er aanwijzingen zijn van misbruik, neem dan contact op via dolf@weverink.nl

 

 

Creativiteit of SEO – copywriters doen hun kleppen dicht

Als je een paar fijne online kopregels wilt verzinnen, begin je dan met techniek of kies je voor creativiteit? In de lessen SEO Copywriting doe ik het laatste. En dat levert geweldige resultaten op.

Creativiteit, SEO en Goethe: in der Beschrankung...

Na een paar sessies vol keiharde SEO-technieken ben ik aan de beurt voor twee lessen copywriting. Om de overgang te markeren deel ik aan de deelnemers, die zich allemaal achter hun laptop hebben verschanst, Japanse stiften uit een zijdezacht A3-pluspapier. De eerste kleppen gaan dicht. Met een paar opdrachten nodig ik de deelnemers uit om ook die andere hersenhelft in de strijd te gooien, maar dat gaat niet helemaal vanzelf. Wanneer ik vraag om voor elkaar zeven kopregels te maken, is er altijd iemand die wil weten of ik page title of h1, h2 of misschien h6 bedoel. Of heading. En welke zoekwoorden erin moeten. Het idee van de oefening is om door te luisteren naar je intuïtie een hele serie kopregels te verzinnen. Gewoon door te associëren, te allitereren, zaken aan elkaar te knopen die helemaal niet bij elkaar horen, tegenstellingen uit te buiten. Dat is wat creatieve mensen onderscheidt van SEO-strategen, maar als je niet uitkijkt winnen de lijstjes, de technieken en de formats het van een origineel idee dat waarde toevoegt.

Als we met de groep de oogst doornemen, vallen de pareltjes meteen op. De h1-en page-title-kandidaten, bijna allemaal voorzien van de belangrijkste zoekwoorden. Het zijn kopregels, of headings, waar je meteen op wilt klikken, dus zijn ze goed.

Dan door naar een case. En of het nu de hippesokkencase is, het verhaal van de refurbished smartphone of de retro platenspeler in een kek koffertje, de dames en heren gaan helemaal los. Kleppen dicht, laptops weg. Schetsen, schrijven. Ze presenteren concepten die laten zien hun creatieve hart de eindeloze ideeënstroom stevig rondpompt. Als Goethe nu had geleefd, had hij gedicht ‘in der Beschränkung des SEO, zeigt sich erst der Meister’ (maar hoe zeg je dat genderneutraal?)

Mijn drie favoriete boeken; moekjes heten die bij Pitchpark

Dolf Weverink

1 The subtle art of not giving a f*ck, Mark Manson

Heel energiek, deze recht-voor-z’n-raap afrekening met ‘shitty values’ en het idee dat iedereen extraordinary moet zijn ‘You are not special’. Bestel Manson bij managementboek.

2 Een ontgoocheling, Willem Elsschot

‘De Keizer was sigarenfabrikant. Veel geld verdiende hij niet want hij werkte slechts met enkele mensen, had te weinig kapitaal en maakte geen reclame zodat hij niet vooruit kwam in de wereld.’ Binnenkort leverbaar bij managementboek.

3 De zevende functie van taal, Laurent Binet

De zevende functie van taal, de ‘magische of bezweringsfunctie’. Bestel Binet bij managementboek.

PS En de Volvo voor als ik later groot ben

Volvo van Nordicar

Zweedse gouden koets

Gastvrije Taal in 30 minuten bij de gemeente Utrecht

Gastvrije Taal in 30 minuten – zo snel kan het gaan

Een waslijn met 50 niet-gastvrije zinnen en een mandje met 50 rode ballen, dat zijn de ingrediënten van ‘Gastvrije Taal in 30 minuten’. Deze week al de twaalfde aflevering sinds de week van de Gastvrije Taal van de gemeente Utrecht. De deelnemers herschrijven en verbeteren de 50 ‘foute’ zinnen in 30 minuten. Dan een korte nabespreking met een paar dramatische voorbeelden waardoor de dames en heren begrijpen dat je teksten moet schrijven die je lezer echt helpen. Geen jargon, juridische taal of beleidstaal, maar heldere teksten met gewone woorden zodat de lezer snapt wat je bedoeling is.

50 rode ballen

de 50 rode ballen bevatten onduidelijke, ambtelijke, ongastvrije zinnen

Voorbeelden van ronduit ongastvrije zinnen

‘Het sociale domein is in transitie, we zijn goed op weg.’

‘Deze verdieping en bezinning op de toekomst van de tippelzone willen wij vormgeven door het gesprek met u aan te gaan via de publieke waarden cyclus met een zogeheten multiloogtafel.’

‘Voorts kan handhavend optreden zodanig onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen dat van optreden in die concrete situatie behoort te worden afgezien.’

 

30 minuten en dan?

Na de oh’s, ah’s en ‘dat kan niet waar zijn’ van de 30 minuten volgt vaak een verdiepende training. Daarin gaan we aan de slag met eigen teksten van de deelnemers die we toetsen aan de uitgangspunten van Gastvrije Taal.

 

Werkschrift Gastvrije TaalGastvrije Taal Utrecht werkschrift

Begrijpelijke taal voor iedereen in dertig minuten

‘Vier Vriendelijkheid’ betekent dat we in de gemeente Utrecht werk maken van ‘Gastvrije Taal voor iedereen’. Deze korte training brengt je in de stemming om straks met jouw collega’s teksten te schrijven die iedereen begrijpt.

  • Waarom is begrijpelijke taal belangrijk?

Begrijpelijke taal is belangrijk, omdat we gastvrijheid belangrijk vinden. We willen dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich welkom voelen in Utrecht. Over onze onduidelijke brieven verschijnen tweets en van bewoners horen we dat zij de teksten op onze gemeentelijke website www.utrecht.nl niet altijd begrijpen. Voor de gemeenteraad was dat een reden om de motie ‘Begrijpelijke overheidsinformatie voor iedereen’ aan te nemen.

Initiatiefnemer is raadslid Selma Bas (D66): “30% van de Utrechters begrijpt onze teksten op de website niet. Dat is vervelend en bovendien kost het geld. Iedereen moet begrijpen wat we schrijven, bijvoorbeeld over veranderingen in de zorg. Tijd voor klare taal dus.”

De opdracht van de raad aan het college is: “Ervoor zorg te dragen dat alle brieven, wijkberichten en informatie en formulieren op de gemeentelijke website maximaal op het taalniveau B1 worden geschreven”.

  • Wat doen we vanaf nu anders?

Onze opdracht is duidelijk: begrijpelijke taal voor iedereen op B1-niveau. Gastvrije Taal dus. En dat betekent kort, duidelijk en direct, vriendelijk schrijven. Kortom: teksten zoals je die zelf wilt ontvangen van jouw gemeente of (zorg)verzekeraar. Alle medewerkers van de gemeente Utrecht moeten duidelijke taal gebruiken: aan de telefoon, in e-mails, brieven, wijkberichten en op de website.

 Tien tips voor Gastvrije Taal

1   Zet je belangrijkste boodschap bovenaan.

2    Schrijf gewonemensentaal.

3    Wissel korte en langere zinnen af.

4    Schrijf actief, vermijd de lijdende vorm.

5    Verdeel de tekst over alinea’s waarin je telkens één onderwerp bespreekt.

6    Gebruik tussenkoppen en verbindingswoorden.

7    Wees vriendelijk, maar blijf professioneel.

8    Gebruik afbeeldingen, illustraties of foto’s om duidelijk te maken wat je bedoelt.

9    Laat jouw tekst door een ander lezen.

10  Gebruik de Schrijfwijzer die je op intranet vindt (in de Communicatiewinkel).

Derde druk Het nieuwe schrijven verschenen

Audrey Hepburn siert de cover van de derde druk van Het nieuwe schrijven. Ze laat zien waar een goede tekst toe leidt: onverdeelde aandacht. En sierlijkheid; dat krijg je met een actrice die danseres is. De nieuwe druk is met 240 bladzijden iets dikker geworden: dat komt doordat er meer beeld in staat (blond!), en minder tekst.

Omslag derde druk Het nieuwe schrijven

Wat is er nieuw in de derde druk?

Storytelling en schrijven voor het kleine scherm (voor mobiel) krijgen meer aandacht. Dat geldt ook voor SEO, memo’s, nota’s en speech. Nieuw is het hoofdstuk De Bedoeling. Dat opent zo: ‘Dit boek gaat over schrijven met een bedoeling. Over teksten die gebruikers helpen. Functionele, commerciële, praktische en zakelijke teksten (…)’ 

Eerdere drukken verschenen in 2012 en 2014. Het boek telt 240 bladzijden, is rijk geïllustreerd en kost € 19,90. Het is te bestellen bij de (online) boekhandel en in de webwinkel van Leporello Uitgevers.

Mede-auteurs zijn Annemieke van Herk, Merel Roze, Gerard Challa en Hans Vos, die samen met Dolf de SRM-training geeft,

[Tekstschrijver Karlijne Brouwer interviewde Dolf Weverink tijdens de training Effectief en Creatief Schrijven van SRM. Deelnemers aan de training krijgen het boek.]

‘Taal is leuk. Tekst fascineert.’

door Karlijne Brouwer

Op de cover een wat korrelige zwart-witfoto met een lezende Audrey Hepburn. Ze zit op de grond, haar benen gekruist. Volledig verdiept in haar boek. ‘Sierlijk’, vindt tekstschrijver en trainer Dolf Weverink. Het is precies de juiste sfeer voor de vernieuwde derde druk van zijn boek Het nieuwe schrijven. ‘Want het nieuwe schrijven leidt tot onverdeelde aandacht.’

Drie deelnemers aan de schrijftraining van SRM

Rick, Maya en Karlijne in Meeting Plaza bij de 64e aflevering van Effectief en Creatief Schrijven. Een van de opdracht was ‘interview elkaar, werk het uit in niet meer dan 400 woorden’. Karlijne interviewde Dolf.

‘Stop met laffe teksten’ pleit Dolf in zijn boek. ‘Saaie teksten zijn er al genoeg.’ Het nieuwe schrijven spoort aan om te zoeken naar het verhaal achter het verhaal. ‘Even prikken, dan kom je tot zoveel moois.’ Ook in de derde druk is het model met de hersenen de kapstok. ‘Schrijven doe je met beide hersenhelften. En alles ertussen.’ Volgens Dolf voldoet een goede tekst aan vier kwaliteiten: aantrekkelijk, overtuigend, duidelijk en correct. ‘Alleen bij de titel van het boek gaat het mis. Die is in de nominale vorm. Hartstikke fout. Je moet werkwoorden laten werken.’

Laat zien wat je bedoelt

Sinds de eerste uitgave in 2012 zijn 2.000 exemplaren van Het nieuwe schrijven verkocht. Dolf brengt het boek met zijn eigen uitgeverij, Leporello Uitgevers, uit. ‘Ik ben mijn eigen best verkopende auteur’, grapt hij. De opmaat naar de derde druk kostte tijd. ‘Elk zinnetje bekeek ik opnieuw.’ Wat er nieuw is in deze uitgave? ‘Hyves is eruit.’ Maar er is meer, gelukkig. Nog prominenter in deze derde druk is het beeld bij je tekst. Cruciaal in het nieuwe schrijven volgens Dolf.

‘Ik kijk beeldender dan anderen. Ik ken ook veel meer vormgevers dan tekstschrijvers.’ Dolf werkt met artdirectors en vormgevers in een collectief. ‘We maken vooral veel lol. En mooie dingen.’ Samen bedachten ze een nieuw concept voor professionele facilitators: Faciliteren is meer dan alle neuzen dezelfde kant op krijgen. De nieuwe website opent met getekende hoofden. Mét neuzen die je met je muis dezelfde of een andere kant op laat kijken.’ Het voorbeeld staat in het nieuwe boek. ‘Je helpt je doelgroep door te laten zien wat je te vertellen hebt of wat je belooft. Goed gekozen beeld in combinatie met de juiste woorden zorgt ervoor dat je boodschap direct overkomt.’

Meer durven
Dit is vast de reden dat Dolf de cursisten van zijn schrijftrainingen een stift geeft in plaats van een pen. Zelf schrijven én toekomstige tekstschrijvers trainen is voor Dolf de ultieme combinatie. ‘Het voelt niet als werk. Taal is leuk. Maar tekst is pas echt fascinerend. Het is mooi als door mijn training het zelfvertrouwen van een cursist groeit. Iemand hoeft echt niet per se beter te schrijven. Als hij maar meer durft als tekstschrijver.’ Zijn werk als trainer bleek ook de inspiratie voor Het nieuwe schrijven. ‘Toen de opleider mij vroeg een syllabus te maken bij mijn training vond ik dat maar niks. Die losbladige ellende. Dus maakte ik een boek.’

 

Tweede groep Schrijfcoaches gemeente Utrecht aan de slag met Gastvrije Taal

schrijfcoaches gemeente Utrecht

Twee groep Schrijfcoaches gemeente Utrecht

Schrijfcoaches bij de gemeente Utrecht helpen gevraagd en ongevraagd collega’s betere teksten te maken. Dit is de tweede groep met wie we in vier sessies hard hebben gewerkt aan Gastvrije Taal (B1 + nadruk op de relatie met de lezer) en aan coachingtechnieken. Hoe sturend kun je zijn als coach? Dat hangt van de collega met wie je in gesprek bent af, en van jezelf.

‘Wat is De Bedoeling?’, vragen de Schrijfcoaches

Belangrijke ingrediënten van een succesvol gesprek zijn een positieve grondhouding en het stellen van de belangrijkste vraag: ‘Wat is De Bedoeling?’ Laat je inhoudseigenaar vertellen wat zij of hij bedoelt en wil bereiken, dan heb je de basis voor een gastvrije boodschap. Kijk vervolgens in hoeverre die Bedoeling de ruimte krijgt in de tekst. Ideaal is dat de collega zelf de tekst aanpast en nog even laat zien. Dan ben je socratisch aan het coachen: je helpt je gesprekspartner zelf de boodschap beter op te schrijven. Ga jij als coach de tekst redigeren, dan ben je schrijfcoach-redacteur; dat is soms een uitstekende manier om teksten beter en gastvrijer te maken.

[Uit het Handboek Schrijfcoach (bètaversie)]

Je komt een niet-gastvrije tekst tegen.

Wat doe je dan, als Schrijfcoach?

 1          Je gaat in gesprek met de auteur van de tekst (of de eigenaar van de inhoud).

2          Je vraagt: Wat is De Bedoeling? Wat wil je vertellen en: wat moet de ontvanger doen?

3          Je luistert, vat samen en formuleert de kernboodschap in gewonemensentaal.

4          Ga na of jouw weergave klopt.

5          Je buigt je samen over de tekst en kijkt waar de kernboodschap staat en hoe die is opgeschreven.

6          Spreek af ‘wie doet wat’

7          Geef aanwijzingen over de taal en structuur van de tekst. Spreek af wat de volgende stap is. Bied aan om de volgende versie te lezen en te beoordelen, dat kan gewoon via de mail. Let wel: wanneer je aanbiedt om de tekst te herschrijven, ben je niet alleen schrijfcoach maar ook redacteur. Vraag je goed af of jij dat wilt. Bespreek dit ook met je collega-schrijfcoaches.

8          Afronden: oude en nieuwe tekst bewaren en delen met je collega-schrijfcoaches. Houd bij hoe vaak je als schrijfcoach actief bent geweest. De projectleiders verzamelen deze gegevens om aan budgethouders te laten zien welke rol wij spelen in Gastvrije Taal en vooral: welke resultaten we bereiken.

 

 

 

‘Moeten’ moet kunnen (als de context duidelijk is en er een voordeel voor de lezer is)

Moeten, kun je dat gewoon gebruiken? Als ik in een schrijftraining vraag ‘van welk woord krijg je kriebels’ dan scoort ‘moeten’ altijd hoog. ‘Het is zo onvriendelijk’ hoor ik dan, of ‘als je mij zegt dat iets moet, doe ik het niet…’ Ik heb niet zoveel moeite met moeten.

Moeten in de trein: context en voordeel zijn duidelijk

Neem nou de trein. Op het balkon – zo heet het halletje waar je binnenkomt – vind je de gedragsregels voor de reiziger. Onder het icoontje van de stiltecoupé (die Stiltezone blijkt te heten) vond je tot voor kort de tekst

In de Stiltezone moet het echt stil zijn: de NS heeft geen moeite met moeten.

Moeten in de trein: ‘In de stiltezone moet het echt stil zijn’.

‘In de stiltecoupé moet het echt stil zijn.’

Helder, duidelijk en lekker kort. Iedereen snapte het. ‘Moeten’ niet erg meer, omdat de zin opent met een schets van de context (‘In de stiltecoupé…’) en omdat de mededeling een duidelijk voordeel bevat. Want je wilt niet dat je in de Stiltecoupé op een beller toe moet stappen met de mededeling ‘Dit is een Stiltecoupé…’ maar gewoon ongestoord doen wat je wilt doen, terwijl je kedengkedeng door het landschap zoeft. Je wilt dat iedereen in de Stiltezone gewoon stil is.

 

[De Stiltezone is sinds 2016 onderdeel van de Werken en rustzone]

Moeten bij de Belastingdienst: duidelijke context, helder voordeel

Nog een voorbeeld. De Belastingdienst stuurt voorlopige aanslagen. Als je die voor een bepaalde datum in één keer betaalt, krijg je korting. Daar hoort wel een voorwaarde bij:

‘Als u betalingskorting wilt dan moet op 28 februari 2018 € 1428 op de rekening van de Belastingdienst staan.’ Ook hier geldt: er is niks mis met ‘moeten’ want de context is duidelijk, net als het voordeel voor de lezer.

Voor de mensen die denken dat ‘dienen’ een bruikbaar alternatief is voor ‘moeten’: dat is niet het geval. ‘Dienen’ is ouderwetsch en militaristisch. Je zet de klok qua taal vijftig jaar terug en bovendien roept dienen al gauw een lijdende vorm op, en zoals lezers van dit taalblogje weten is dat ongewenst. Immers, ‘de lijdende vorm dient vermeden te worden.’ Dus: als het echt moet, gebruik je gewoon ‘moeten’.